വർഷത്തിൽ രണ്ടു ദിവസം മാത്രം തുറക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ഏതെന്നറിയുമോ?

പഞ്ചാബിലെ ഫിറോസ്‌പൂർ ജില്ലയിൽ, ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ അതിർത്തിക്കരികെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹുസൈനിവാല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനാണിത്. രാജ്യം മുഴുവൻ ട്രെയിനുകൾ പാഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ഈ സ്റ്റേഷൻ വർഷത്തിൽ 363 ദിവസവും നിശബ്ദമായിരിക്കും. വെറും രണ്ട് ദിവസം മാത്രമാണ് ഇവിടെ ട്രെയിനുകൾ എത്തുന്നത് എന്ന പ്രത്യേകത ഈ സ്റ്റേഷനെ രാജ്യത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും അസാധാരണമായ റെയിൽവേ നിലയങ്ങളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. കേവലം ഒരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ എന്നതിലുപരി, ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തോടും വികാരത്തോടും ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് ഹുസൈനിവാല. ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഈ മണ്ണിലേക്ക് പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ മാത്രമാണ് ട്രെയിൻ സർവീസ് നടത്തുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തി കാക്കുന്ന ജാഗ്രതയ്ക്കും ചരിത്ര സ്മരണകൾക്കും ഇടയിൽ ഈ കൊച്ചു സ്റ്റേഷൻ ഇന്നും ഒരു അത്ഭുതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ ഭൂപടത്തിലെ ഒരു പേര് എന്നതിലുപരി, ഭാരതത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ഇടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പഞ്ചാബിലെ ഹുസൈനിവാല. രാജ്യത്തിന്റെ മോചനത്തിനായി ജീവൻ ബലിനൽകിയ ഇതിഹാസ തുല്യരായ വിപ്ലവകാരികൾ—ഭഗത് സിംഗ്, സുഖ്‌ദേവ് ഥാപ്പർ, ശിവറാം രാജ്ഗുരു—എന്നിവരുടെ അന്ത്യവിശ്രമസ്ഥലമാണ് ഈ മണ്ണ്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ തൂക്കിലേറ്റിയ ഈ ധീരപുത്രന്മാരെ രഹസ്യമായി സംസ്കരിച്ച ഹുസൈനിവാലയിൽ ഇന്ന് ദേശീയ രക്തസാക്ഷി സ്മാരകം നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരന്റെയും ഹൃദയത്തിൽ വലിയ സ്ഥാനമുള്ള ഈ പ്രദേശം, രാജ്യത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിന്റെയും പോരാട്ടത്തിന്റെയും ഉജ്ജ്വലമായ അടയാളമാണ്.

ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ 1885-ലാണ് ഹുസൈനിവാലയിലൂടെയുള്ള ഈ റെയിൽ പാത നിലവിൽ വന്നത്. അക്കാലത്ത് വെറുമൊരു അതിർത്തി സ്റ്റേഷനായിരുന്നില്ല ഇത്. മറിച്ച് ഇന്ത്യയെയും ഇന്നത്തെ പാകിസ്ഥാനിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അതിപ്രധാനമായ ഒരു കണ്ണിയായിരുന്നു. ഫിറോസ്പൂരിൽ നിന്ന് കസൂർ വഴി ലാഹോറിലേക്കും അവിടെനിന്ന് പെഷവാറിലേക്കും നീളുന്ന റെയിൽ ശൃംഖലയുടെ നിർണ്ണായക ഭാഗമായിരുന്നു ഹുസൈനിവാല. ‌അന്ന് സാധാരണ നിലയിലായിരുന്നു. ലാഹോറിലേക്കുള്ള പ്രധാന കവാടമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഈ സ്റ്റേഷൻ വഴി വൻതോതിലുള്ള വ്യാപാരവും സൈനിക നീക്കങ്ങളും നടന്നിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ട്രെയിനുകളിൽ ഒന്നായ 'പഞ്ചാബ് മെയിൽ' അക്കാലത്ത് ഈ പാതയിലൂടെയാണ് സ്ഥിരമായി സർവീസ് നടത്തിയിരുന്നത്. സാധാരണക്കാരായ യാത്രക്കാരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും വ്യാപാരികളും ഒത്തുചേർന്നിരുന്ന ഹുസൈനിവാല, ഇന്ത്യയുടെ റെയിൽവേ ഭൂപടത്തിലെ ഏറ്റവും സജീവമായ ഇടങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.

1947-ലെ രാജ്യവിഭജനം ഹുസൈനിവാല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ ചരിത്രത്തെയും വിധിയെയും മാറ്റിമറിച്ചു. സത്‌ലജ് നദിയിലൂടെ വിഭജനത്തിന്റെ അതിർവരമ്പുകൾ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതോടെ, സജീവമായിരുന്ന ആ റെയിൽ പാത അപ്രതീക്ഷിതമായി മുറിച്ചുമാറ്റപ്പെട്ടു. ഒരിക്കൽ ലാഹോറിലേക്കുള്ള കവാടമായിരുന്ന ഹുസൈനിവാല ഇതോടെ അതിർത്തിയുടെ മറുവശത്തായി (പാകിസ്ഥാൻ ഭാഗത്ത്). റെയിൽവേ ശൃംഖല ഫലത്തിൽ വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടതോടെ, പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ട്രെയിനുകൾ കുതിച്ചുപാഞ്ഞ ആ പാളങ്ങൾ നിശബ്ദമായി. വ്യാപാരവും യാത്രകളും നിലച്ചു. വിഭജനത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ വേർപിരിക്കപ്പെട്ട ഒട്ടനവധി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിൽ ഏറ്റവും വേദനാനിർഭരമായ ഒന്നായി ഹുസൈനിവാല മാറി. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വിഭജനം എങ്ങനെയാണ് ഒരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ പ്രതാപകാലത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ചത് എന്നതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന സാക്ഷ്യമാണ് ഈ പ്രദേശം.

1971-ലെ ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധം ഹുസൈനിവാല റെയിൽവേയുടെ തകർച്ച പൂർണ്ണമാക്കി. യുദ്ധസമയത്ത് ഈ പ്രദേശം പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം പിടിച്ചടക്കിയതോടെ സ്ഥിതി അതീവ ഗുരുതരമായി. സത്‌ലജ് നദിക്ക് കുറുകെയുള്ള ചരിത്രപ്രധാനമായ കൈസർ-ഇ-ഹിന്ദ് (Kaisar-i-Hind) റെയിൽവേ പാലം തകർക്കപ്പെട്ടത് ഈ പാതയുടെ അന്ത്യം കുറിച്ചു. പാലം തകർന്നതോടെ ഹുസൈനിവാലയ്ക്ക് അപ്പുറത്തേക്കുള്ള റെയിൽ ഗതാഗതം പൂർണ്ണമായും നിലച്ചു. ഇതോടെ ഒരുകാലത്ത് ലാഹോറിലേക്കുള്ള പാതയുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ഹുസൈനിവാല, ഇന്ത്യൻ ഭാഗത്തെ അവസാന റെയിൽ പോയിന്റായി (Terminal Point) മാറി. യുദ്ധത്തിന്റെ മുറിവുകൾ പേറുന്ന ഈ പാളങ്ങൾ പിന്നീട് പഴയ പ്രതാപത്തിലേക്ക് തിരികെ വന്നതേയില്ല.

ഇന്ന് ഹുസൈനിവാല റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ വർഷത്തിൽ വെറും രണ്ട് ദിവസങ്ങൾ മാത്രമാണ് തുറക്കുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെ ധീരപുത്രന്മാരായ ഭഗത് സിംഗ്, സുഖ്‌ദേവ്, രാജ്ഗുരു എന്നിവരുടെ രക്തസാക്ഷിത്വ ദിനമായ മാർച്ച് 23-നും, പഞ്ചാബിലെ വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവമായ വൈശാഖി ദിനമായ ഏപ്രിൽ 13-നുമാണ് ഈ അപൂർവ്വ നിമിഷങ്ങൾ. ഈ രണ്ട് സവിശേഷ അവസരങ്ങളിൽ, രക്തസാക്ഷി സ്മാരകത്തിൽ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കാൻ എത്തുന്ന ജനങ്ങൾക്കായി ഫിറോസ്‌പൂരിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രത്യേക ഡി.എം.യു (DMU) ട്രെയിൻ സർവീസ് നടത്തുന്നു. ആ ദിവസങ്ങളിൽ മാത്രം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ജനനിബിഡമാവുകയും പാളങ്ങൾ വീണ്ടും ഉണരുകയും ചെയ്യുന്നു. ബാക്കി 363 ദിവസവും ഈ സ്റ്റേഷൻ ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന നിശബ്ദതയിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.

ആ രണ്ട് പ്രത്യേക ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ ഹുസൈനിവാല വീണ്ടും നിശബ്ദതയുടെ തടവറയിലാകും. വർഷം മുഴുവനും വിജനമായി കിടക്കുന്ന ഈ സ്റ്റേഷൻ, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്മാരകം പോലെയാണ് ഇന്ന് കാണപ്പെടുന്നത്. കാലപ്പഴക്കത്താൽ നിറംമങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും തുരുമ്പിച്ച പാളങ്ങളും ഒരു വലിയ ചരിത്രത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രമായി അവിടെ ശേഷിക്കുന്നു. സത്‌ലജ് നദിയിൽ ഇന്നും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ആ പഴയ പാലത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ വല്ലാത്തൊരു കാഴ്ചയാണ്. വിഭജനത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ തകർക്കപ്പെട്ട ആ കരിങ്കൽ തൂണുകൾ, മുറിഞ്ഞുപോയ ബന്ധങ്ങളുടെയും വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ട ഭൂതകാലത്തിന്റെയും നിശബ്ദ സാക്ഷികളാണ്. ഒഴുകിപ്പോകുന്ന നദിക്ക് മുകളിൽ ആ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഓരോ സഞ്ചാരിക്കും നൽകുന്നത് വേർപിരിയലിന്റെയും ത്യാഗത്തിന്റെയും വേദനാനിർഭരമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുകളാണ്.