വന്ദേമാതരത്തിന്റെ 150-ാം വാര്‍ഷികം; ലോക്‌സഭയില്‍ പത്ത് മണിക്കൂര്‍ നീളുന്ന പ്രത്യേക ചര്‍ച്ച എന്തുകൊണ്ട്?

ഇതോടെ വന്ദേമാതരം വീണ്ടും ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചര്‍ച്ചയുടെ കേന്ദ്ര ബിന്ദുവായി തിരിച്ചെത്തിയിരിക്കുകയാണ്. 1870-കളിലാണ് വന്ദേമാതരം രചിക്കപ്പെട്ടത്. ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ് രചിച്ച വന്ദേമാതരം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനികളെ ആവേശം കൊള്ളിച്ച ഗാനമാണ്. ഈ ഗീതത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ടതും അജ്ഞാതവുമായ വശങ്ങള്‍ പാര്‍ലമെന്റ് ചര്‍ച്ചയിലൂടെ വെളിപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ പറയുന്നത്.

അതേസമയം, പ്രതിപക്ഷം ഇക്കാര്യത്തില്‍ ഭിന്നിച്ച് നില്‍ക്കുകയാണ്. തൃണമൂല്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് ചര്‍ച്ചയെ പിന്തുണച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ചര്‍ച്ചയുടെ സമയത്തെ കോണ്‍ഗ്രസ് ചോദ്യം ചെയ്തു. തിരിഞ്ഞെടുപ്പ് പരിഷ്‌കാരങ്ങളില്‍ നിന്നും എസ്‌ഐആര്‍ വിഷയത്തില്‍ നിന്നും ശ്രദ്ധതിരിക്കാനാണ് കേന്ദ്ര സര്‍ക്കാര്‍ ഇതിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നതെന്നും കോണ്‍ഗ്രസ് ആരോപിച്ചു.

150 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു കവിത എന്തുകൊണ്ടാണ് ഒരു പ്രധാന പാര്‍ലമെന്ററി ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ വിഷയമായി മാറിയത്?  അതിന്റെ ഉത്തരം ഗാനത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനങ്ങളില്‍ അധിഷ്ടിതമാണ്. അത് എന്താണെന്ന് നോക്കാം

വന്ദേമാതരം ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ശബ്ദമായി മാറിയിരുന്നുവെന്നും അത് ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരന്റെയും വികാരങ്ങള്‍ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നതായും മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. വന്ദേമാതരത്തിലെ നിര്‍ണായക ഭാഗങ്ങള്‍ വെട്ടി മാറ്റിയത് അനീതിയാണെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി വിശേഷിപ്പിച്ചു. യഥാര്‍ത്ഥ രചനയുടെ ആറ് ശ്ലോകങ്ങളും മോദി ചൊല്ലുകയും ചെയ്തിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുമ്പ് കോണ്‍ഗ്രസ് സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങള്‍ക്ക് വഴങ്ങിയതായും മോദി ആരോപിച്ചു.

യഥാര്‍ത്ഥ രചനയിലെ ആദ്യ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങള്‍ മാത്രമേ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളു എന്നാണ് കോണ്‍ഗ്രസ് വാദിക്കുന്നത്. കവിതയിലെ ബാക്കിയുള്ള ഭാഗങ്ങളില്‍ മുസ്ലീം സമൂഹത്തിലെ ചില വിഭാഗങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ എതിര്‍പ്പിന് കാരണമായ മതപരമായ ചില ആഖ്യാനങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നതായും പാര്‍ട്ടി പറയുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളില്‍ ഐക്യം ഉറപ്പാക്കാനാണ് ഈ തീരുമാനമെടുത്തതെന്നും പാര്‍ട്ടി വാദിക്കുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോര്‍ ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്‌റുവിന് അയച്ച ഒരു കത്തും കോണ്‍ഗ്രസ് നേതാക്കള്‍ ഉദ്ധരിച്ചു. ഗീതത്തിലെ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങള്‍ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവു എന്ന് കത്തില്‍ ടാഗോര്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടതായും പാര്‍ട്ടി അവകാശപ്പെട്ടു.

ആരോപണങ്ങളില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി മാപ്പ് പറയണമെന്നും കോണ്‍ഗ്രസ് വാദിച്ചു. മോദി ചരിത്രത്തെ വളച്ചൊടിച്ചതായും നിലവിലെ ദേശീയ പ്രശ്‌നങ്ങളില്‍ നിന്ന് ശ്രദ്ധതിരിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചതായും പാര്‍ട്ടി ആരോപിച്ചു.

ചര്‍ച്ചയ്ക്ക് മുന്നോടിയായി ബിജെപി വക്താവ് പ്രദീപ് ഭണ്ഡാരി ഒരു വിശദമായ പോസ്റ്റ് പങ്കുവെച്ചു. "നാളെ ഒരു ചരിത്ര ദിനമാണ്. നമ്മുടെ പാര്‍ലമെന്റ് ലോക്‌സഭയില്‍ വന്ദേമാതരത്തിന്റെ 150 വര്‍ഷത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക ചര്‍ച്ച നടത്തും. രാജ്യം വന്ദേമാതരത്തിന്റെ 150 വര്‍ഷത്തെക്കുറിച്ച് ചര്‍ച്ച ചെയ്യുമ്പോള്‍ ചില ചരിത്ര വസ്തുതകള്‍ നാം മറക്കരുത്", എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോസ്റ്റ്.

* സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിനെപ്പോലുള്ള കോണ്‍ഗ്രസുകാരുടെ എതിര്‍പ്പ് വകവയ്ക്കാതെ വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിനായി ജവഹര്‍ലാല്‍ നെഹ്‌റു വന്ദേമാതരം വെട്ടിച്ചുരുക്കി.

* വന്ദേമാതരം ശ്ലോകങ്ങള്‍ എഡിറ്റ് ചെയ്യണമെന്ന മുസ്ലീം ലീഗിന്റെയും ജിന്നഹയുടെയും ആവശ്യത്തിന് 1937-ല്‍ നെഹ്‌റു വഴങ്ങി.

* 1896-ല്‍ ഡിസംബറിലെ കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനത്തില്‍ ഗുരുദേവ് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോര്‍ വന്ദേമാതരം മുഴുവനും പാരായണം ചെയ്തപ്പോള്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് പ്രസിഡന്റ് മുസ്ലീം നേതാവ് റഹിംതുള്ള എം സയാനി ആയിരുന്നു.

* ബങ്കിം ചന്ദ്ര ചതോപാധ്യായ് 1875-ല്‍ രചിച്ച വന്ദേമാതരം ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തില്‍ ഹിന്ദുക്കളെയും മുസ്ലീങ്ങളെയും ഒന്നിപ്പിച്ചു.

* 1905-ല്‍ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ബംഗാൾ വിഭജനത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രതിഷേധ റാലിയിലെ പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം സമ്പൂര്‍ണ്ണ വന്ദേമാതരം ആയിരുന്നു.

* തീവ്രവാദികളുടെയും മതമൗലികവാദികളുടെയും എതിര്‍പ്പുകള്‍ പരിഗണിച്ച് കോണ്‍ഗ്രസ് വന്ദേമാതരം രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളിലേക്ക് ചുരുക്കി.

ഈ പ്രീണന മനോഭാവത്തെ മുസ്ലീം ലീഗ് മാവോവാദി കോണ്‍ഗ്രസ് എന്നാണ് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഇന്ത്യയുടെ നാഗരികതയുടെ ആത്മാവിലും ദേശീയ ചിഹ്നങ്ങളിലും വന്ദേമാതരത്തിലും കോണ്‍ഗ്രസ് എല്ലായ്‌പ്പോഴും അസ്വസ്ഥരായിരുന്നു. ഒരു പൊതുറാലിയില്‍ വന്ദേമാതരം ചൊല്ലുന്നത് തടസപ്പെടുത്താന്‍ താന്‍ വൈകുമെന്ന കാരണം പറഞ്ഞ് രാഹുല്‍ ഗാന്ധി കെസി വേണുഗോപാലിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടതായും ബിജെപി പരാമര്‍ശിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണ് ബിജെപി ചർച്ചയിൽ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന വാദങ്ങൾ.

കോണ്‍ഗ്രസിന്റെ ഈ നിലപാടിന് കാരണം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാന്‍ 1937-ലെ തീരുമാനം പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്ന് ബിജെപി വാദിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ താല്‍പ്പര്യങ്ങള്‍ വഴി തകര്‍ക്കപ്പെട്ട ഒരു ഏകീകരണ ശക്തിയായിട്ടാണ് ഗീതത്തെ പാര്‍ട്ടി നേതാക്കള്‍ കാണുന്നത്.

തങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ പങ്ക് ഉയര്‍ത്തിക്കാട്ടി ബിജെപിയുടെ ആരോപണങ്ങളെ നേരിടുമെന്നും പാര്‍ട്ടി നേതാക്കള്‍ പറഞ്ഞു. സമകാലിക വിഷയങ്ങളില്‍ നിന്ന് ശ്രദ്ധതിരിക്കാന്‍ ബിജെപി സാംസ്‌കാരിക പ്രതീകങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതായും കോണ്‍ഗ്രസ് ആരോപിച്ചു.

1875 നവംബര്‍ 7-ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ബംഗാള്‍ മാസികയായ ബംഗദര്‍ശനില്‍ കവിത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. പൂര്‍ണ്ണ പതിപ്പ് പിന്നീട് 1882-ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആനന്ദമഠം എന്ന നോവലില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതില്‍ ഒരു സന്യാസിയായ ഭവനാനന്ദ് ആണ് ഇത് ആലപിക്കുന്നത്. സംസ്‌കൃതത്തില്‍ രചിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങളില്‍ ഇന്ത്യയെ ദുര്‍ഗ്ഗാ ദേവിയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതാണ്. അതേസമയം ബംഗാളി ഭാഷയിലുള്ള ബാക്കി ഭാഗത്ത് മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തെയും ചൈതന്യത്തെയും വിവരിക്കുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഗാനമായ 'ഗോഡ് സേവ് ദി ക്വീനി'ന് പകരമായാണ് ചതോപാധ്യായ് വന്ദേമാതരം സങ്കല്‍പ്പിച്ചതെന്നും റിപ്പോര്‍ട്ടുണ്ട്.

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ വന്ദേമാതരം വ്യാപകമായി പൊതു ഇടങ്ങളില്‍ ആലപിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. 1886-ല്‍ കൊല്‍ക്കത്തയില്‍ നടന്ന കോണ്‍ഗ്രസ് സമ്മേളനത്തില്‍ ഹേമചന്ദ്ര ബാനര്‍ജി ഇതിന്റെ ഭാഗങ്ങള്‍ ആലപിച്ചു. എന്നാല്‍ നിര്‍ണായക നിമിഷം ടാഗോര്‍ 1896-ല്‍ അതിന് സംഗീതം നല്‍കുകയും കൊല്‍ക്കത്തയില്‍ നടന്ന ഇന്ത്യന്‍ നാഷണല്‍ കോണ്‍ഗ്രസ് സമ്മേളനത്തില്‍ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതാണ്. കവിതയെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ദേശീയ ഗാനമാക്കി മാറ്റിയ ആദ്യത്തെ പൂര്‍ണ്ണ പൊതു ആലാപനമായിരുന്നു അത്.

1905 ആയപ്പോഴേക്കും ബംഗാള്‍ വിഭജനത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ക്ക് ഇടയില്‍ കൊല്‍ക്കത്ത മുതല്‍ ലാഹോര്‍ വരെയുള്ള നഗരങ്ങളില്‍ ഈ ഗീതം ഒരു റാലിയായി മാറി. അരൊബിന്ദോ ഘോഷിനെ പോലുള്ള വിപ്ലവകാരികള്‍ ഇതിനെ വിമോചന മന്ത്രമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ ഗാനത്തെ അടിച്ചമര്‍ത്താന്‍ ശ്രമിച്ചിട്ടും 1911-ല്‍ ബംഗാള്‍ വിഭജനം പിന്‍വലിക്കുന്നതിനെ സ്വാധീനിക്കാന്‍ തക്ക ശക്തമായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രതീകമായി വന്ദേമാതരം മാറി.

സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം 1950-ല്‍ രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഭരണഘടനാ അസംബ്ലി വന്ദേമാതരം ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ഗീതമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടൊപ്പം ജനഗണമന ദേശീയ ഗാനമായും പ്രഖ്യാപിച്ചു.